“Pa en ma vinden het ook een goed plan.”
Of: “Govert en Ellen zijn nog niet op de hoogte.”
Soms hoor je in één zin al welk systeem op dat moment leidend is. In elk familiebedrijf lopen namelijk twee systemen continu door elkaar heen: het familiesysteem en het organisatiesysteem.
Het familiesysteem is een systeem waar je onlosmakelijk bij hoort. Daar heb je geen keuze in. Het organisatiesysteem is een systeem waar je in stapt en ook weer uit kunt. Als eigenaar kun je er zelfs voor kiezen om een bedrijf te beëindigen of verkopen. Dit alleen al brengt vanalles teweeg.
Want hoe ga je om met verwachtingen, schuldgevoelens en loyaliteiten? Wat weegt zwaarder: wat je ouders vinden, of de verantwoordelijkheid die jij draagt richting je medewerkers? En dan hebben we het nog niet eens over broers, zussen en andere familieleden die wel of niet meedoen in het bedrijf.
Een paar voorbeelden uit mijn praktijk:
Een man wiens vader al met pensioen is. Toch heeft zijn vader nog steeds zijn eigen kantoor met bureau. Hij loopt binnen wanneer hij wil en maakt zelfs afspraken met medewerkers, buiten zijn zoon om.
Twee zussen die het bedrijf hebben overgenomen. Eén van hun ouders is overleden, de ander met pensioen. Als ik vraag naar de geschiedenis van het bedrijf, gaat het gesprek direct over de familie en niet zozeer over het bedrijf of de mensen die er werken.
Een ondernemer die een bedrijf startte en in het begin vooral bekenden uit het vak en familieleden aannam. Inmiddels is het bedrijf gegroeid en is die fase voorbij. Toch voel je nog steeds het verschil tussen de eerste en de tweede periode, in sfeer en vooral ook in onderlinge verhoudingen.
In alle gevallen zie je dat de grens tussen familie en organisatie onduidelijk is en in bovenstaande voorbeelden zie je dat wanneer het familiesysteem de leiding neemt. Het is goed om je daar bewust van te zijn. Het heeft impact op hoe besluiten worden genomen, in hoeveel ruimte je pakt, in hoe medewerkers zich tot je verhouden.
De vraag is dus niet of dit speelt. De vraag is: wanneer laat jij dit gebeuren en wat betekent dat voor jouw rol als eigenaar en leidinggevende? Je plek innemen binnen deze systemen vraagt om bewustzijn én keuze.
Herken je dit soort dynamieken bij jezelf of in je bedrijf? Dan is het interessant om die systemisch te onderzoeken. Ik help je graag helder te krijgen wat er speelt en welke beweging mogelijk is.